زمانی که مودم یا روتر جدید تهیه میکنید، احتمالاً در تنظیمات امنیت وایفای با گزینههای WPA2 و WPA3 روبهرو شدهاید. WPA (مخفف Wi‑Fi Protected Access) استانداردی برای رمزنگاری و احراز هویت در شبکههای بیسیم است و WPA3 نسخه جدیدتری است که برای رفع چند ضعف مهم در WPA2 طراحی شده است. به زبان سادهتر میتوان بیان کرد WPA3 تلاش میکند هم حدس زدن رمز عبور را سختتر کند، هم امنیت اتصال را در سناریوهای رایج (مثل شبکههای عمومی) بهبود بخشد.
WPA3 نسل جدید امنیت وایفای است که در دو شاخه اصلی ارائه میشود: WPA3-Personal برای استفاده خانگی و کاربری عمومی، و WPA3-Enterprise برای سازمانها و محیطهای حرفهایتر. هدف این استاندارد آن است که حتی اگر کاربر رمز عبور سادهتری انتخاب کند یا مهاجم بتواند بخشی از ترافیک را شنود کند، سوءاستفاده از شبکه سختتر شود.
WPA3 معمولاً جایگزین مستقیم WPA2 در امنیت شبکه است نه اینکه صرفاً یک انتخاب اضافه باشد. با این حال بسیاری از روترها حالتهای سازگاری (Transition Mode) دارند تا هم دستگاههای جدید با WPA3 وصل شوند و هم دستگاههای قدیمی که فقط میتوانند WPA2 را شناسایی کنند، به شبکه متصل بمانند.
مهمترین تغییر در WPA3-Personal این است که به جای مدل سنتی «رمز عبور مشترک» با برخی ویژگیهایی که باعث سوءاستفاده میشد، از روشی به نام SAE (Simultaneous Authentication of Equals) استفاده میشود. SAE باعث میشود حملات حدس رمز عبور به شکل آفلاین سختتر شوند؛ یعنی مهاجم نتواند به راحتی با یک سیستم قوی شروع به امتحان کردن میلیونها رمز عبور کند.
علاوه بر این، WPA3 تلاش میکند ویژگیهایی مانند «محرمانگی رو به جلو» ایجاد کند؛ یعنی اگر روزی رمز عبور لو رفت، لزوماً نتوان تمام ترافیک ضبطشده گذشته را به سادگی رمزگشایی کرد. نتیجه عملی برای کاربر این است که تکیه صرف روی یک رمز (حتی اگر بعداً افشا شود) کمتر به فاجعه امنیتی تبدیل میگردد.
بیشتر بخوانید: تفاوت مودم، روتر و اکسس پوینت
یکی از مشکلات رایج در وایفایهای عمومی این است که شبکه بدون رمز است و افراد متصور میشوند در این حالت هر شخصی میتواند بخشهایی از ترافیک دیگران را مشاهده کند. WPA3 یک رویکرد مهم برای این سناریو دارد و با استفاده از مفهوم Opportunistic Wireless Encryption به رمزنگاری ارتباط حتی در شبکههای باز کمک میکند.
این یعنی حتی اگر وایفای رمز عبور نداشته باشد، میتوان انتظار داشت ارتباط هر کاربر تا حدی رمزنگاریشدهتر از حالتهای قدیمی باشد. البته این ویژگی به پشتیبانی روتر یا اکسسپوینت و دستگاه کاربر هم وابسته است و همیشه در همه شبکههای عمومی فعال نیست.
در محیطهای سازمانی WPA3-Enterprise گزینههای سختگیرانهتری برای رمزنگاری دارد و مجموعه الگوریتمهای قویتری ارائه میکند (از جمله حالت 192-bit) که بیشتر برای شرکتها، دانشگاهها و شبکههایی مهم است که احراز هویت کاربرمحور و سیاستهای امنیتی دقیق نیاز دارند.
بخشی از اکوسیستم WPA3 روی آسانتر و امنتر کردن دستگاههای IoT تمرکز دارد؛ چون بسیاری از گجتهای هوشمند مانند لامپ، پریز، دوربین و …، یا صفحهکلید ندارند یا ورود رمز عبور در آنها دشوار است. رویکردهایی مثل DPP که با نام Wi‑Fi Easy Connect هم شناخته میشود کمک میکند راهاندازی دستگاهها با روشهایی مثل اسکن بارکد امنتر و سادهتر باشد.
این ویژگی وابسته به آن است که روتر و خود دستگاه هوشمند از آن پشتیبانی کنند، اما بهطور کلی یک گام مثبت برای کاهش وابستگی به رمز عبورهای ساده و روشهای راهاندازی ناامن میباشد.
اگر هدف شما بیشترین سازگاری است WPA2 معمولاً کمدردسرتر است اما اگر هدف امنیت بیشتر و سختتر شدن حملات حدس رمز عبور است، WPA3 گزینه منطقیتری میباشد. بهترین تصمیم معمولاً این است که WPA3 را فعال کنید و اگر مشکلی در اتصال برخی دستگاهها مشاهده کردید سراغ حالت Transition (WPA2/WPA3) بروید تا هم امنیت بهتر را داشته باشید و هم سازگاری از دست نرود.
در نهایت حتی با WPA3 هم انتخاب رمز عبور قوی بسیار اهمیت دارد، بهروزرسانی فرمور روتر باید به تناوب انجام گردد و بهتر است شبکه مهمان (Guest) برای دستگاههای متفرقه فعال باشد. WPA3 امنیت را بهتر میکند، اما جایگزین مدیریت درست شبکه نیست.
